Een episode uit Heinrich Heines Aus den Memoiren des Herrn Schnabelewopski is de basis voor de opera waarmee Richard Wagner wereldwijd zijn roem als componist zou vestigen. In het centrum staat de ballade van Senta over een tot ronddolen gedoemde zeeman. Haar liefde en trouw zouden deze Hollander van zijn vloek kunnen bevrijden. Voor het eerst legt Wagner een filosofisch idee aan zijn werk ten grondslag: de verlossingsgedachte die hem zijn leven lang zou blijven bezighouden. Dat Senta naar aards geluk verlangt terwijl haar zeeman verlost wil worden om te kunnen sterven, maakt hun conflict onoplosbaar en toont de onverzoenlijkheid van twee werelden, die van het genie en die van de burgerman, in dit geval verbonden met de typisch romantische tegenstelling van mensen- versus geestenwereld.
